Seminer · 18 Kasım 2026
Araştırma Sürecinde Yapay Zekâ Araç Ağacı
Çağrı ŞAHİN
Muş Alparslan Üniversitesi, Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi
Bir araştırma fikrinin yayına giden yolunda hangi aşamada hangi yapay zekâ aracının işe yaradığını anlatan seminerin sunumu, örnek istemleri ve kaynakları.
Sunum bilgisayarda en iyi görünür: sağ ok ya da boşluk ilerletir, sol ok geri alır, G bölüm seçtirir, F tam ekran yapar. Telefonda yan çevirin; dokunmak ya da sola kaydırmak ilerletir, sağa kaydırmak geri alır.

Bir istatistik modeli: metne bakar, sıradaki sözcük parçasının olasılığını hesaplar.

Seçim olasılığa göre yapılır; aynı istem her seferinde aynı cevabı vermeyebilir.

Girdi de çıktı da yazı, kod, tablo ya da görsel olabilir; çoğu iş yine metinle döner.

Model bir seferde ancak penceresine sığan metni görür.

Model sohbetten kendiliğinden öğrenmez; “bellek”, kaydedilen notların yeni sohbete metin olarak eklenmesidir.

Üçünün de çaresi aynı: kaynağı ve hesabı açıp kendiniz doğrulamak.


Makale listesi yerine arama terimi istemek

Ajan klasörünüzde dosya okur, yazar, komut çalıştırır; sonucu görüp devam eder.

Görev bitene kadar döner; riskli adımda durup size sorar.

Bir araç için yazılan bağlantı, MCP destekleyen asistanların çoğunda çalışır.

Her parça kendi bağlamında yürür; ana ajana yalnız kısa özet döner.

Talimatı bir kez yazarsınız; ajan iş gerektirdiğinde onu yükleyip uygular.

Ajan iş yapar; planı onaylayan ve sonucu doğrulayan sizsiniz.

Eski bir betiği ajana güvenle düzenletmek

Gemini Deep Research, Perplexity, ChatGPT, Claude Research

Araştırma planını onaya sunar, web'i tarar ve kaynaklı rapor yazar.

Research kipinde çok sayıda arama yapıp kaynakları okuyarak birkaç dakikada rapor yazar.

Sohbetin içinden çok adımlı arama; kaynaklı rapor yazar.

Sorunuza araştırma yayınlarından yanıt verir; literatürün eğilimini gösterir.

Makaleleri bulur; örneklem, yöntem ve bulgu sütunlu tablo çıkarır.

Bilimsel yazın için kurulmuş yapay zekâ: derin arama yapar, makaleleri okuyup rapor yazar.

Kâr amacı gütmeyen bir enstitünün ücretsiz makale araması.

Bildiğiniz bir makaleden başlar, ilişkili çalışmaları harita olarak gösterir.

Research Rabbit, Litmaps, Connected Papers

Literatürün bir soruda hangi yöne eğildiğini görmek

Yanıtını yüklediğiniz kaynaklara dayandırır; atıfa tıklayınca ilgili pasaj açılır.

Türkçe desteklenen diller arasında; sesin kalitesini önce bir makalede deneyin.

Anthropic'in genel sohbet asistanı; web, masaüstü ve mobilde.

Bağlanan hesap hangi dosyaları açabiliyorsa asistan da yalnız onları arar ve okur.

arXiv makalelerini okuma ve tartışma platformu; ön baskılarda arama ve tam metne erişim sağlar.

On makaleyi tek bir karşılaştırma tablosunda görmek

Klasörünüzde dosya açar, düzenler, komut çalıştırır; her değişikliği önünüze koyar.

Eklentide planı okuyup onaylar, elle onay kipinde her değişikliği eski ve yeni hâliyle yan yana görürsünüz.

Claude Code, GitHub Copilot, OpenAI Codex, Google Antigravity

Model değişir, ajanın döngüsü aynı kalır.


Sürüm kaydı (Git) → Plan kipi → Claude Code → Alt ajan → Yöntem bölümü → Zenodo

Soğuma ölçümünden yeniden üretilebilir şekil çizdirmek

Tarayıcıda ortak LaTeX yazım ortamı.

Tabloyu ya da hata veren bölümü verin; dönen kodu Overleaf'te derleyip kendiniz kontrol edin.

Bilgisayarda bir LaTeX dağıtımı kurulu olmalı; PDF önizlemesi VS Code'un içinde açılır.

ChatGPT, Claude, DeepL

Yöntem bölümünü sohbette düzenleyip Overleaf'e yapıştırmak

Çare basit: her künye bir dizinde karşılığını bulmadan metne girmez.

Açık yayın dizinini düz cümleyle sorgulatır; künyenin karşılığını arar.

Kaynak yöneticisi; geri çekilmiş kaynağı işaretler, atıf eklerken uyarır.

Bir makaleye yapılan atıfların destekleyici mi karşıt mı olduğunu gösterir.

Consensus → Elicit → Research Rabbit → OpenAlex → Crossref → Zotero

Sohbet botunun verdiği kaynakları tek tek doğrulamak

Yüklediğiniz makaleye yapay zekâ hakem raporu yazar; hedef konferans isteğe bağlı.

Anthropic'in genel sohbet asistanı; web, masaüstü ve mobilde.

Hakem raporlarını yanıt tablosuna dökmek

Yanıtını yüklediğiniz kaynaklara dayandırır; atıfa tıklayınca ilgili pasaj açılır.

Veri ve kodu kalıcı, DOI'li, atıf yapılabilir bir kayda dönüştürür.

Makaleden yirmi dakikalık sunum taslağı çıkarmak

Claude'da menüden seçip bağlanan hazır MCP bağlantıları.

Etiket, bağlayıcının fikirden yayına yolda hangi dalda işe yaradığını gösterir.


claude mcp add --transport http --scope user scite https://api.scite.ai/mcp · Scite hesabıyla oturum açılır; ücretli plan ya da deneme gerekir.



Ajanı takvime bağlar: “her pazartesi alanımdaki yenileri özetle”.

Açık sayfayı okur, tıklar, form doldurur; geri alınamayan adımda onay bekler.

Haftalık literatür özetini kendiliğinden hazırlatmak